جمعه ۲۷ مرداد ۱۳۹۶

مدلسازی مناطق خاص

تحلیل مناطق خاص مورد مطالعه :

هدف از مطالعات مناطق خاص، شناسایی نقاط حساس یا دارای مشکل ساحلی از دیدگاه مهندسی سواحل یا محیط زیست و مطالعه دقیق آن‌ها و ارائه راهکارهای مهندسی جهت رفع مشکلات می‌باشد. از سویی مناطق بکر قابل توسعه نیز از جمله مناطقی هستند که مطالعه آن می‌تواند موضوع بررسی های مناطق خاص پروژه باشد.

معیارهای انتخاب منطق خاص از دو دیدگاه مورد بررسی قرار می‌گیرد:

1- مناطق ساحلی در حال بهره برداری:

مناطق ساحلی در حال بهره‌برداری به ساحل، خور، خلیج، دماغه و یا رودخانه‌های منتهی به دریا گفته می‌شود که به منظور انجام فعالیتی دارای سازه ساحلی بوده و یا به نوعی تحت تاثیر کارکرد فعالیت‌های ساحلی یا پسکرانه‌ای قرار می‌گیرند. این سازه‌ها عبارتند از:

  • بنادر (موج‌شکن، اسکله، حوضچه و ...)
  • اسکله‌های در معرض امواج
  • اسکله‌های واقع در خورها و رودخانه‌ها
  • دایک‌های ساحلی
  • خطوط لوله
  • ...

 در چنین مناطقی بررسی دقیق سازه‌ها و مشکلات آن‌ها از قبیل تخریب بخشی از سازه، عدم وجود آرامش در حوضچه و پای اسکله، مشکلات رسوبی، تغییرات شدید خط ساحل ناشی از احداث سازه و همچنین مشکلات ناوبری و در نهایت بررسی ابعاد مشکلات می‌تواند از جمله معیارهای انتخاب این نوع مناطق باشد.

برخی از سواحل به دلیل قرار گرفتن در مجاورت پالایشگاه‌ها و پتروشیمی‌ها، واحدهای پرورش آبزیان و آب‌شیرین‌کن‌ها، در معرض تخلیه آن‌ها بوده و بررسی آسیب‌های ناشی از آن از موارد حائز اهمیت مطالعات خاص سواحل به‌شمار می‌رود. بررسی نوع و میزان آسیب و همچنین تبعات درازمدت می‌تواند معیاری دیگر جهت انتخاب چنین نقاطی به‌منظور مطالعات دقیق‌تر باشد. در هر صورت شناسایی مشکلات از دیدگاه مهندسی سواحل و زیست‌محیطی تنها بخشی از مطالعات بوده و آنچه مهم‌تر است ارائه راهکار مناسب جهت رفع آن‌ها خواهد بود.

2- مناطق ساحلی بکر و کمتر توسعه یافته:

سواحل بکر، رودخانه‌ها، خورها، خلیج‌ها و دماغه‌هایی که مورد بهره‌برداری قرار نگرفته‌اند و یا کمتر توسعه یافته‌اند، از جمله مناطقی هستند که با مطالعه دقیق و بررسی مشکلات احتمالی ناشی از بهره‌برداری و به تبع آن پیش‌بینی راه حل‌ها می‌توانند در مسیر توسعه قرار گیرند. مناطق بکر و کمتر توسعه یافته از دیدگاه‌های مختلف می‌توانند مورد مطالعه قرار گیرند که برخی از این دیدگاه‌ها عبارتند از:

  • نزدیکی به مراکز مهم جمعیتی
  • نزدیکی به نقاط استراتژیک بین‌المللی نظیر تنگه هرمز و مرز پاکستان
  • نزدیکی به منابع مهم انرژی و یا خطوط انتقال آن
  • قابلیت توسعه جهت کاربری‌های بندری (کانتینری، نفتی، صیادی و ...)
  • قابلیت توسعه جهت فعالیت‌های گردشگری
  • قابلیت جانمایی صنایع مختلف نظیر پتروشیمی
  • قابلیت تبدیل به مناطق حفاظت‌شده زیست محیطی جهت حفظ گونه‌های جانوری
  • ...

هر یک از موارد فوق متناسب با منطقه مورد مطالعه و همچنین اهمیت آن‌ها می‌تواند از معیارهای انتخاب خاص باشد. در پروژه پایش و مطالعات شبیه سازی سواحل مکران، پنج منطقه موج شکن رودیک، موج شکن بریس، خور رابچ، خور گالک و بندر صیادی تنگ به عنوان مناطق خاص پروژه انتخاب شده اند.

نمایی از موج‌شکن مردمی رودیک  

   شکل 1- نمایی از موج‌شکن مردمی رودیک-  Google Earth 2013.10.4

 

2005/8/1

  2005/8/1

2010/11/5

 2010/11/5

2012/11/9

 2012/11/9

  شکل 2- تصاویر ماهواره ای از خور گالک در مقاطع زمانی مختلف-  Google Earth

خور بکر و منحصر به فرد راپچ

   شکل 3- خور بکر و منحصر به فرد راپچ- Google Earth

 خور تنگ

شکل 4- خور تنگ

   

 بندر صیادی بریس

شکل 5- بندر صیادی بریس

 

با توجه به وجود اطلاعات ایستگاه سینوپتیک چابهار، برای دو بندر بریس و رودیک این اطلاعات جمع‌آوری و مورد تحلیل قرار گرفت. به عنوان نمونه الگوی تغییرات متوسط ماهیانه سرعت و جهت باد در شکل 6 و 7 برای این دو بندر ارائه شده است.

متوسط ماهیانه سرعت باد بندر بریس و رودیک بین سال¬های 1963 تا 2010

شکل 6- متوسط ماهیانه سرعت باد بندر بریس و رودیک بین سال­های 1963 تا 2010

 

متوسط ماهیانه جهت باد بندر بریس و رودیک

شکل 7- متوسط ماهیانه جهت باد بندر بریس و رودیک بین سال­های 1963 تا 2010