چهارشنبه ۷ تیر ۱۳۹۶

اندازه گیری پارامترهای فیزیکی آب

اندازه گیری پارامترهای فیزیکی آب :

تجربه‌ها نشان می‌دهد، در برداشت‌های پارامترهای اقیانوسی و زیست محیطی، جهت بهره‌برداری صحیح از خورهای منطقه مکران باید محیط اکولوژیکی و شرایط زیست‌محیطی داخل آن‌ها به درستی شناسایی شود. اندازه‌گیری شاخص‌های فیزیکی آب در خورها یکی از ابزارهای لازم جهت دستیابی به این هدف است. پارامترهای فیزیکی مورد اندازه‌گیری در پروژه پایش و مطالعات شبیه‌سازی سواحل مکران، دما، هدایت‌الکتریکی، چگالی و شوری می‌باشد.

 معیارهای اصلی برای تنظیم چیدمان اندازه گیری های پارمترهای فیزیکی آب عبارتند از :

  • کمک به شناسایی میدان شوری، دما، کدورت و ...به همراه تغییرات آن‌ها در محیط کلی خور در فصل‌های مختلف
  • کمک به شناسایی اثر سیلاب بر شاخص‌های فوق‌الذکر
  • تمرکز بر مناطقی در خور که پوشش گیاهی (عمدتا مانگرو) داشته و یا پتانسیل توسعه دارد.
  • تمرکز بر مناطقی در خور که محل تمرکز آبزیان (ماهی یا میگو) ، پرندگان و ... است.

چیدمان اندازه‌گیری شاخص‌های فیزیکی آب به گونه‌ای تنظیم می شود که هم بتواند برای کالیبراسیون مدل‌های عددی استفاده شود و هم حتی المقدور مشخصات فیزیکی اصلی آب در مناطق حساس‌تر از نظر گونه‌های گیاهی را پوشش دهد.

جانمایی برداشت‌ پارامترهای فیزیکی آب داخل خورها  :

خورهای مهم محدوده مورد مطالعه شامل خورهای گواتر، باهوکلات، گالک، تنگ، میدانی و خورهای خلیج پزم می باشند. خورهای گواتر و باهوکلات که در کنار هم قرار دارند دارای حجم انبوهی از جنگل‌های مانگرو طبیعی و خور گالک دارای پوشش طبیعی و مصنوعی مانگرو می باشد. مانگرو در خور تنگ به شکل محدود وجود دارد و امکان توسعه‌ آن نیازمند مطالعه و داده‌های میدانی است. اندازه‌گیری شاخص‌های فیزیکی به برنامه توسعه مصنوعی مانگرو در خورها کمک خواهد کرد. خورهای داخل خلیج پزم به دلیل نزدیکی به شهر اصلی چابهار از قابلیت توسعه بالایی برخوردار هستند. نهایتاً خور میدانی نیز به عنوان یکی از محدوده‌های شاخص مطالعه انتخاب شده است و به عنوان بزرگترین خور در منطقه، دارای ارزش مطالعاتی می‌باشد.

تعدادی از گونه‌های مانگرو به میزان لب‌شور بودن آب حساس هستند. به این دلیل در مناطقی که درختان حرا وجود دارد بحث میزان شوری آب قابل بررسی است. از نظر زمانی، به علت تغییر شرایط آب و هوایی در طول سال بهتر است اندازه‌گیری‌ها در چهار فصل انجام پذیرد. نقاط مناسب بر حسب نیاز به شناخت رفتار عمومی خورها و شناخت موضعی شاخص‌ها در محل درختان مانگرو تنظیم شده است. همزمان با انجام برداشت‌ها، برداشت شاخص‌های فیزیکی در دریا و خارج از خور هم لازم می‌باشد تا امکان مقایسه تفاوت مشخصات در خور و دریا فراهم شود. شکل‌های 1 الی 5 موقعیت نقاط اندازه‌گیری پارمترهای فیزیکی آب را نشان می‌دهد. 

اندازه‌گیری شاخص‌های فیزیکی در خور میدانی هر فصل یکبار

شکل 1- اندازه‌گیری شاخص‌های فیزیکی در خور میدانی هر فصل یکبار

 

اندازه گیری شاخص‌های فیزیکی در خور گالک هر فصل یکبار

شکل 2- اندازه گیری شاخص‌های فیزیکی در خور گالک هر فصل یکبار

  

اندازه گیری شاخص‌های فیزیکی در خور تنگ هر فصل یکبار

شکل 3- اندازه گیری شاخص‌های فیزیکی در خور تنگ هر فصل یکبار

 

اندازه‌گیری شاخص‌های فیزیکی در خور های خلیج پزم هر فصل یکبار

 شکل 4-  اندازه‌گیری شاخص‌های فیزیکی در خور های خلیج پزم هر فصل یکبار

اندازه گیری شاخص‌های فیزیکی در خور باهوکلات و گواتر هر فصل یکبار  شکل 5- اندازه گیری شاخص‌های فیزیکی در خور باهوکلات و گواتر هر فصل یکبار

 

تجهیزات مورد استفاده برای برداشت پارامترهای فیزیکی آب :

 جهت برداشت پارامترهای فیزیکی آب، از یک عدد دستگاه CTD مدل CastAway استفاده شده است. شکل زیر این دستگاه را نشان می‌دهد:

دستگاه CTD-Cast Away برای برداشت پارمترهای فیزیکی آب 1  دستگاه CTD-Cast Away برای برداشت پارمترهای فیزیکی آب 2

 شکل 6- دستگاه CTD-Cast Away برای برداشت پارمترهای فیزیکی آب

 

  دستگاه CTD-CastAway در هیدرولوژی، هیدروگرافی، نقشه‌برداری، بررسی دهانه رودخانه‌ها و پایش سواحل اقیانوسی به کار می رود. از مزیت‌های این دستگاه می‌توان به وجود یک دستگاه GPS و عدم نیاز به کالیبره کردن توسط اپراتور اشاره نمود. 

 نحوه برداشت پارامترهای فیزیکی آب:

مشخصات زمانی برداشت اطلاعات در هر نقطه اندازه‌گیری به‌صورت پیوسته با فرکانس ثابت برداشت می‏شود و اطلاعات به‌صورت خودکار در حافظه دستگاه ثبت می‌شود و بعد از پایان هر دوره اندازه‌گیری در همان‌ روز اطلاعات دستگاه در کامپیوتر تخلیه شده و فایل الکترونیکی اطلاعات ایستگاه‌ها مورد پردازش قرار می‌گیرد.  انجام برداشت‌ها درون خور تنگ در شکل 7 ارائه شده است:

مراحل برداشت پارامترهای فیزیکی داخل خور تنگ 1مراحل برداشت پارامترهای فیزیکی داخل خور تنگ 2

مراحل برداشت پارامترهای فیزیکی داخل خور تنگ 3مراحل برداشت پارامترهای فیزیکی داخل خور تنگ 4

شکل 7- مراحل برداشت پارامترهای فیزیکی داخل خور تنگ

شکل 8  بخشی از عملیات برداشت پارمترهای فیزیکی برای خورهای میدانی،گالک و گواتر را نشان می‌دهد:

 عملیات برداشت پارمترهای فیزیکی برای خورهای میدانی،گالک و گواتر 2 عملیات برداشت پارمترهای فیزیکی برای خورهای میدانی،گالک و گواتر 1

  شکل 8- عملیات برداشت پارمترهای فیزیکی برای خورهای میدانی،گالک و گواتر

 

در شکل 9 خروجی‌های دستگاه CTD در ایستگاه شماره 1 گالک نشان داده شده است:

نتایج حاصل از برداشت شاخص‌های فیزیکی آب در ایستگاه شماره 1 گالک 2 نتایج حاصل از برداشت شاخص‌های فیزیکی آب در ایستگاه شماره 1 گالک 1

نتایج حاصل از برداشت شاخص‌های فیزیکی آب در ایستگاه شماره 1 گالک 3 نتایج حاصل از برداشت شاخص‌های فیزیکی آب در ایستگاه شماره 1 گالک 4

شکل 9- نتایج حاصل از برداشت شاخص‌های فیزیکی آب در ایستگاه شماره 1 گالک