شنبه ۳ تیر ۱۳۹۶

برداشت خط ساحل

تعریف خط ساحلی و اهداف برداشت آن:

خطوط ساحلی، به عنوان مرزهای خشکی‌ها با دریاهای آزاد و دریاچه‌ها، به لحاظ تنوع جغرافیائی، زمین‌شناسی و هیدرودینامیکی در شرایط و ترازهای مختلف قرار گرفته و به اشکال متفاوت دیده می‌شوند. به همین ترتیب شناخت و ارزیابی تغییرات و رفتار آنها در اقلیم‌های مختلف، نیازمند بکارگیری روش‌های مختلف مطالعه می‌باشد. برداشت خطوط ساحلی برای‌ ارزیابی‌ تغییرات تاریخی‌ و جدید خط ساحل‌، برآورد میزان تأثیر جتی‌ها و کانال‌های‌ کشتیرانی‌ بر خطوط ساحلی‌ مجاور، برآورد و محاسبه‌ حجم ذخیره‌ رسوبی‌ و واسنجی و تعیین‌ صحت مدل‌های‌ عددی تغییرات خط ساحلی‌، مورد استفاده قرار می‌گیرند.

خط ساحلی خط تلاقی آب و هوا و خشکی‌ است. بدلیل‌ اینکه‌ تراز آب منطقه نزدیک‌ به ‌ساحل‌‌ در مقیاس‌های‌ زمانی‌ مختلفی‌ تغییر می‌کند، اندازه‌گیری ‌موقعیت خط ساحل‌ نیز دشوار می‌باشد. به همین ترتیب تعاریف موجود از خط ساحل به منابع (عکس‌های هوائی، برداشت زمینی، اندازه‌گیری دریایی یا تلفیقی از آن‌ها)، روش‌های بکار برده شده و هدف اندازه‌گیری وابسته می‌باشد. 

مهم‌ترین‌ عارضه‌ ساحلی‌ بر روی‌ نقشه‌های‌ توپوگرافیکی‌ خط تراز مد است. این‌ خطی‌ است که‌ در چارت‌های‌ ملی‌ به‌ عنوان‌ مرز جدا کننده‌ خشکی‌ و آب مورد استفاده‌ قرار می‌گیرد. از نقطه‌ نظر نقشه‌بردار، HWL خطی‌ است که‌ فقط بین‌ آب و خشکی‌ قرار دارد و بر روی‌ زمین‌ در تمام‌ زمان‌ها قابل‌ تعریف‌ است. خط HWL را ‌معمولاً می‌توان با دقت نسبتأ خوب‌ و با توجه‌ به‌ منطقه‌، رشد پوشش گیاهی‌، داغ‌آب، تغییر رنگ‌ سنگ‌ها یا دیگر شواهد قابل‌ مشاهده‌ درطی مدها، تعیین‌ کرد.

به لحاظ اینکه در سواحل‌فرسایشی، تل‌ماسه‌ها و پرتگاه‌ها فقط در حین‌ طوفان‌های‌ دریایی‌ و ترازهای‌ بسیار بالای آب، تحت تأثیر قرار می‌گیرند، لذا با نرخ‌های‌ متفاوت نسبت به‌ خط ساحل‌ در معرض عقب نشینی‌ و فرسایش قرار می‌گیرند.

شاخصهای تعیین موقعیت خط ساحل:

موقعیت خط ساحل‌ در یک‌ محل‌ معین‌ در طول‌ ساحل‌ و در زمان‌ مشخص حاصل‌ مشارکت چندین‌ فرآیند طبیعی‌ است. موقعیت ثبت شده‌ خط ساحل‌ در طی اندازه‌گیری‌های مختلف و بدلیل شدت نسبی‌ علائم‌ متناسب با مورفولوژی‌ ساحل‌، فرآیندهای‌ عمل‌ کننده‌ ساحلی‌، فصل‌ و نوع‌ و زمان‌ اندازه‌گیری‌ متفاوت خواهد بود.

 شاخص‌های تعیین موقعیت خط ساحل،‌ حاصل اندرکنش عواملی نظیر، 1- روند بلندمدت 2- نوسانات دوره‌ای‌ 3- نوسانات ناگهانی‌ و نامنظم‌ 4- حوادث شدید 5- روش و دقت اندازه‌گیری‌ و 6- شیوه تعبیر و تفسیر می‌باشد.

برداشت کلی خط ساحل در این پروژه:

دو بار برداشت خط ساحلی در طول سال (اوایل بهار که پروفیل زمستانه به طور کامل توسعه یافته و اوایل پاییز که پروفیل تابستانه به طور کامل توسعه یافته) می‌تواند تغییرات خط ساحلی ناشی از عملکرد امواج فصلی را نشان دهد. در این پروژه یکبار برداشت زمینی خط ساحلی در امتداد داغ‌آب با دقت مناسب، مورد نظر بوده و لذا بررسی تغییرات فصلی و دراز مدت در این بخش از مطالعات قرار نمی‌گیرد.

در مطالعات حاضر برداشت خط ساحل با استفاده از پیمایش زمینی و بکارگیری DGPS انجام خواهد شد و لذا تراز حداکثر مد مناطق ساحلی مکران (HWL) مورد توجه می‌باشد. ثبت مشخصات کلی ساحل و برداشت عکس از عوارض ساحلی در خلال عملیات میدانی انجام و به‌صورت گزارش برداشت ارائه خواهد شد.

در برداشت خط ساحل، بدلیل وجود عوارض مختلفی مانند سواحل ماسه‌ای، خور و مصب، همچنین بنادر و غیره، عامل انسانی بسیار مؤثر بوده و لذا برای برخورد با هرکدام از عوارض مورفولوژیکی به‌صورت زیر اقدام خواهد شد:

سواحل ماسه‌ای و تلماسه‌ها:

در این سواحل در صورت مشخص بودن پاشنه تلماسه‌ها، این خط به‌عنوان خط ساحل، برداشت خواهد شد.

 موقعیت پاشنه تلماسه‌های بالای ساحل در بخش غربی بندر تنگ به عنوان شاخص تعیین خط ساحل

 شکل 1- موقعیت پاشنه تلماسه‌های بالای ساحل در بخش غربی بندر تنگ به عنوان شاخص تعیین خط ساحل

 

در سواحلی که شاخص‌ بالا مشخص نیست از مرز بین ماسه‌های تر و ماسه‌های خشک (ماسه‌بادی) به عنوان خط ساحل استفاده خواهد شد.

 

سواحل سنگی و پرتگاهی:

در این نوع از سواحل، داغ‌آب معیار برداشت خط ساحلی بوده و در مواردی که ساحل شکل پرتگاهی دارد، محل پرتگاه مشرف به دریا به عنوان خط ساحلی برداشت می‌گردد.

موقعیت پرتگاه در دماغه گوردیم سواحل مکران به عنوان شاخص تعیین خط ساحل

 شکل 2-  موقعیت پرتگاه در دماغه گوردیم سواحل مکران به عنوان شاخص تعیین خط ساحل 

خور و مصب:

در محل خور از شاخص پاشنه تلماسه‌ها، مرز رشد گیاهان و در صورت نبود این شاخص‌ها از مرز ماسه‌های تر و ماسه‌های خشک به عنوان خط ساحلی استفاده خواهد شد.

محدوده برداشت خط ساحل در محل خورها (خور گالک)

   شکل 3- محدوده برداشت خط ساحل در محل خورها (خور گالک)

بنادر و تأسیسات ساحلی:

برداشت خط ساحل در اطراف سازه‌های ساحلی با برداشت باند مجزا کننده ماسه تر از ماسه‌های خشک ساحل (ماسه بادی)، انجام خواهد شد.

موقعیت تقریبی تراز  HWL  در طرفین بنادر به عنوان شاخص تعیین خط ساحل(بندر تنگ جدید)

 شکل 4- موقعیت تقریبی تراز  HWL  در طرفین بنادر به عنوان شاخص تعیین خط ساحل (بندر تنگ جدید)

تجهیزات و روش مورد استفاده در پروژه:

در این مطالعات برای تأمین دقت مورد نیاز پروژه و همچنین تسریع در عملیات میدانی از GPS تک فرکانسی Ashtech ، مدل Promark III استفاده شد. مختصات طول و عرض جغرافیایی نقاط در این برداشت‌ها در سیستم UTM و منطبق با مختصات کشور بود.

جهت تسریع در انجام عملیات، روش Mobile Mapping استفاده گردید. بدین ترتیب که پس از اعمال تنظیمات مورد نظر، نقشه‌بردار به‌همراه دستگاه بر روی خط ساحلی حرکت می‌نماید. بعد از انجام عملیات میدانی داده‌های دستگاه در نرم افزار GNSS Solutions تخلیه شده و پردازش می‌شوند تا بعد از سرشکنی خطا به حداکثر دقت مسطحاتی برسند.

دستگاه GPS Ashtech جدید

 شکل 5- دستگاه GPS Ashtech  

 

تصاویری از برداشت خط ساحل از خلیج گواتر تا خلیج چابهار در شکل زیر آمده است:

   برداشت خط ساحل 3برداشت خط ساحل 1

برداشت خط ساحل 5برداشت خط ساحل 4

برداشت خط ساحل 6برداشت خط ساحل 2 

 شکل 6-  برداشت خط ساحل

 

 برداشت نهایی خط ساحل به ­وسیله موتور چهار چرخ انجام شد. تعمیر و رفع نقص موتور چهار چرخ و ادامه برداشت خط ساحلی سمت غرب چابهار نیز انجام شد. در مناطقی که به ­دلیل عدم پردازش یا مشکل در پردازش داده ­های برداشت شده، در اطلاعات و داده­ ها مشکل وجود داشت، برداشت دوباره صورت گرفت. در بخشی از مناطق تنگ و پزم برداشت دوباره صورت پذیرفت.

 

شکل زیر تصاویری از  برداشت خط ساحل منطقه تنگ، گوردیم و گالک را نشان می‌دهد: 

برداشت خط ساحل منطقه تنگ، گوردیم و گالک به وسیله موتور چهار چرخ 2برداشت خط ساحل منطقه تنگ، گوردیم و گالک به وسیله موتور چهار چرخ 3

برداشت خط ساحل منطقه تنگ، گوردیم و گالک به وسیله موتور چهار چرخ 1

شکل 7- برداشت خط ساحل منطقه تنگ، گوردیم و گالک به ­وسیله موتور چهار چرخ

برداشت زمینی خط ساحل پروژه به اتمام رسیده است و کنترل کیفیت نیز انجام شده است و گزارشهای نهایی برداشت خط ساحلی نیز ارائه شده اند.