جمعه ۲۷ مرداد ۱۳۹۶

رودخانه موند

 رودخانه مند مهمترین و بزرگترین رودخانه موجود در استان بوشهر است و سالانه رسوبات بسیاری را به دریا منتقل میکند. بنابراین به عنوان بخشی از مطالعات به علت وجود که تأثیر رسوبات ناشی از رودخانه مند در مطالعات از اهمیت بسزایی برخوردار است مطالعات هیدرولوژی و رسوب این رودخانه به انجام رسیده است که گزارش حاضر به ارائه نتایج حاصل می پردازد.

هدف از انجام مطالعات هیدرولوژی و رسوب رودخانه مند، برآورد میزان رسوبات ورودی به دریا در محل خروجی این رودخانه بوده که ناگزیر انجام مطالعات پایه‌ای نظیر فیزیوگرافی، زمین شناسی، هواشناسی، هیدرولوژی و رودخانه را نیز بدنبال داشته است. جهت برآورد میزان رسوب ورودی به دریا، بدلیل وجود ایستگاه رسوب سنجی پل قنطره و آمار واقعی رسوب مشاهده‌ای، از روشهای روش غیر مستقیم بر مبنای نمونه‌های بار معلق رودخانه استفاده شده که براساس نحوه برنامه زمانی نمونه‌برداری از طریق روش برون یابی با ترسیم منحنی سنجه رسوب  دبی روزانه جریان انجام شده است. در این راستا ابزار لازم برای رسم منحنی سنجه رسوب، دبی جریان و دبی رسوب متناظر با آن است. بدین ترتیب که نقاط مورد نظر در محورهای مختصات دولگاریتمی ترسیم و از معادله بهترین خط برازش به عنوان رابطه بین دبی آب و دبی رسوب استفاده شده که با جای گذاری دبی روزانه در طول دوره آماری، متوسط نرخ رسوبدهی سالانه حاصل می گردد. لیکن از آنجاییکه عمده نمونه برداری در ایام غیر سیلابی انجام شده در حالیکه بیشترین رسوب در این مواقع حمل می شود، از ضریب افزاینده‌ای که برای اصلاح نتایج حاصل از برآورد رسوب از طریق منحنی سنجه در منابع ارائه گردیده است، استفاده شده است. بدین ترتیب با احتساب این ضریب، مقدار بار معلق سالانه حوزه آبخیز مند تا محل ایستگاه قنطره معادل  11438426 تن در سال خواهد شد.
با توجه به فقدان اطلاعات مورد نیاز برای ارزیابی وزن رسوبات متحرک در کف رودخانه‌ها، معمولاً مقدار ضریب بار کف بین 20 تا 30 درصد رسوبات معلق در آب منظور می‌گردد، با توجه به اینکه حوزه آبخیز مند در بخش‌های نزدیک به انتهای خود در یک مسیر نسبتاً طولانی رودخانه از دشت‌های سیلابی وسیع و کم شیبی عبور می‌نماید، لذا عدد 20% مناسب‌تر و معقول تر خواهد بود، لذا با احتساب 20% از مقدار بدست آمده برای  رسوب معلق تعدیل شده، وزن رسوب بار کف نیز مشخص می‌گردد، که در اینجا این عدد معادل 2287685 تن در سال خواهد بود. بنابراین بار کل رسوبی تا محل ایستگاه پل قنطره معادل 13726112 تن در سال می‌باشد.
با توجه به اینکه مساحت باقی حوزه آبخیز مند از محل ایستگاه قنطره تا خروجی حوزه معادل 96/3627 کیلومتر مربع می‌باشد، لاجرم باید که سهم رسوب این ناحیه نیز تا محل ساحل به محاسبات قبلی اضافه شود. برای این موارد معمولاً با مشخص ساختن رسوب ویژه، با تعمیم آن می‌توان سهم رسوب حوزه پایین دست را نیز برآورد نمود.
با توجه به عدد 13726112 (تن در سال) و نیز مساحت حوزه مند تا محل ایستگاه قنطره (4/36500 کیلومتر مربع)، رسوب ویژه این حوزه معادل 05/376 تن در سال برآورد می‌گردد. از سوی دیگر مساحت حوزه پایین دست ایستگاه قنطره تا انتهای خروجی حوزه به خلیج معادل 96/3627 کیلومتر مربع بوده، که بر این اساس رسوب کل حوزه پایین دست ایستگاه قنطره تا محل خلیج معادل 1364308 تن در سال خواهد بود.
بنابراین رسوب کل حوزه مند برابر مجموع رسوب کل حوزه آبخیز بالا دست رودخانه تا محل ایستگاه هیدرومتری قنطره و نیز رسوب کل حوزه پایین دست ایستگاه قنطره تا انتهای خروجی حوزه به خلیج خواهد بود، که این رقم معادل 15090420 تن در سال خواهد بود. اگر وزن مخصوص متوسط رسوبات موجود را معادل 3/1 گرم بر سانتیمتر مکعب در نظر بگیریم حجم رسوب کل خروجی از حوزه معادل 11608015 متر مکعب در سال خواهد بود. جدول 1 مقادیر محاسباتی رسوب حوزه آبخیز مند را نشان می‌دهد.

                                                   

                                

رودخانه موند

                                        

   محدوده بازه مطالعاتی سایت موند

 

جدول 1- نتیجه محاسبه وزن و حجم رسوب خروجی از حوزه آبخیز مند 

جدول 1- نتیجه محاسبه وزن و حجم رسوب خروجی از حوزه آبخیز مند