یکشنبه ۳۰ مهر ۱۳۹۶

رودخانه دیر فاز 2

 

دیر یکی از رودخانه های مهم و طولانی موجود در استان بوشهر بوده و سالانه در منطقه بوشهر رسوب گذاری می کند. بنابراین به علت وجود رودخانه دیر که تأثیر رسوبات ناشی از آن در مطالعات از اهمیت بسزایی برخوردار است مطالعات هیدرولوژی و رسوب این رودخانه به انجام رسیده است .

هدف از انجام مطالعات هیدرولوژی و رسوب رودخانه دیر، برآورد میزان رسوبات ورودی به دریا در محل خروجی این رودخانه بوده که ناگزیر انجام مطالعات پایه‌ای نظیر فیزیوگرافی، زمین شناسی، هواشناسی، هیدرولوژی و رودخانه را نیز به دنبال داشته است. جهت برآورد میزان رسوب ورودی به دریا، بدلیل عدم وجود ایستگاه رسوب سنجی برای آمار واقعی رسوب، از روشهای تجربی و سازگارترین آنها با شرایط کشور بویژه بخش سواحل جنوبی که در مطالعات قبلی مشاور مورد سنجش قرار گرفته است، یعنی روش EPM (Erosion Potential Method) استفاده گردید. در این روش با ارزیابی سه عامل موثر در فرسایش خاک و تولید رسوب حوزه‌های آبخیز یعنی ویژگیهای فرسایش زمین، شرایط استفاده از زمین (Xa) و شرایط سنگ شناسی و خاک شناسی (Y) مقدار ضریب شدت فرسایش (Z) محاسبه شده که با استفاده از ضریب درجه حرارت و ارتفاع متوسط بارندگی سالانه و رابطه مربوط به آن، میزان فرسایش برحسب مترمکعب در کیلومتر مربع در سال (WSP) را بدست می دهد. سپس برای تبدیل این میزان فرسایش بدست آمده به مقدار رسوب تولید شده در حوزه نیاز به محاسبه عامل دیگری به نام ضریب رسوبدهی حوزه (Ru) می باشد که این ضریب با استفاده از پارامترهای فیزیکی حوزه از قبیل محیط، ارتفاع و طول حوزه محاسبه شده و در نهایت با ضرب در مقدار فرسایش (WSP)، رسوب ویژه برحسب مترمکعب در کیلومتر مربع در سال (GSP) برآورد می شود که اگر در مساحت حوزه ضرب گردد، مقدار کل رسوب بر حسب مترمکعب در سال (GS) را بدست می دهد. نتایج این محاسبات در جدول 1 خلاصه گردیده است.

جدول 1- خلاصه نتایج محاسبات نرخ رسوب در حوزه آبخیز دیر

 خلاصه نتایج محاسبات نرخ رسوب در حوزه آبخیز دیر

  بر اساس روابط مورد استفاده در مطالعات فرسایش و رسوب حوزه آبخیز دیر، میزان فرسایش کل حوزه تعیین شده که نتایج آن در جدول 1 آورده شده است. همانطور که از این جدول بر‌می‌آید، میزان متوسط رسوب برای کل حوزه آبخیز دیر حدود 66/430564 تن در سال است و با توجه به اینکه مساحت این حوزه معادل 103800 هکتار بوده، از این رو مقدار رسوب ویژه یا به عبارتی دیگر مقدار رسوب بر حسب تن در هکتار در سال معادل 14/4 می‌باشد. همچنین مقدار فرسایش متوسط سالانه برای کل حوزه آبخیز دیر، معادل 1197852 تن در سال بوده و با توجه به مساحت حوزه، مقدار فرسایش ویژه آن54/11 تن در هکتار در سال است. از مقدار کل رسوب برآوردی، 20 درصد بصورت بار کف (66241 متر مکعب) و 80 درصد مابقی بصورت معلق (264963 متر مکعب) حمل شده که بیش از 70 درصد آن را ذرات سیلت و مابقی آن را رس (16 درصد) و ماسه (10 درصد) تشکیل می دهد. 

 

محدوده مطالعاتی رودخانه دیر

محدوده مطالعاتی رودخانه دیر